Piaśnica

Piaśnica to miejsce o brutalnym znaczeniu historycznym, związane z tragicznymi wydarzeniami II wojny światowej. Położona około 10 km na północ od Wejherowa, w lasach piaśnickich, była miejscem masowych egzekucji dokonanych przez niemieckiego okupanta na ludności cywilnej, głównie polskiej. 

Masowe egzekucje w Piaśnicy rozpoczęły się pod koniec października 1939 roku i trwały do wiosny 1940 roku. Była to część tzw. akcji „Intelligenzaktion”, mającej na celu likwidację polskiej inteligencji i elit społecznych Pomorza, aby uniemożliwić odrodzenie polskiej państwowości. Według szacunków historyków, ofiarami zbrodni było od 12 do 14 tysięcy osób, wśród których byli duchowni, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy, kupcy, rolnicy, robotnicy oraz osoby chorujące psychicznie, a także osoby różnych narodowości, w tym Polacy, Czesi i Żydzi.

Piaśnica jest nazywana często „pomorskim Katyniem” lub „Kaszubską Golgotą” jako symbol martyrologii mieszkańców Pomorza i regionu Kaszub. Po wojnie miejsce zostało upamiętnione pomnikiem i cmentarzem – miejscem pamięci narodowej. Corocznie odbywają się tam uroczystości patriotyczne, które przypominają o zbrodni i ofiarach.

Od 2016 roku Piaśnica wraz z Kościołem Chrystusa Króla w Wejherowie tworzy Sanktuarium Błogosławionej Alicji Kotowskiej i Towarzyszy, którego celem jest pielęgnowanie pamięci o tych tragicznych wydarzeniach i upamiętnienie ofiar.

Piaśnica jest bezpośrednim świadectwem okrucieństwa okupacji niemieckiej i służy edukacji historycznej, przypominając o potrzebie pamięci i szacunku dla ofiar wojny.

Podczas masowych egzekucji w Piaśnicy, które miały miejsce od końca października 1939 roku do wiosny 1940 roku, niemieccy okupanci systematycznie mordowali polską i innych narodowości ludność cywilną, w tym polską inteligencję, osoby z elit społecznych Pomorza, pacjentów zakładów psychiatrycznych oraz członków mniejszości narodowych.

Transporty skazańców przywożono do lasów piaśnickich pod eskortą uzbrojonych funkcjonariuszy niemieckich. Ofiary ustawiano nad wykopanymi wcześniej przez miejscowych Niemców dołami-grobami, najczęściej w grupach po 5–6 osób, w pozycji stojącej lub klęczącej, i zabijano strzałem w tył głowy z bardzo bliskiej odległości. Ranni byli dobijani kolbami karabinów lub zakopywani żywcem. Egzekucjom przyglądały się osoby oczekujące na swoją kolej, które słyszały krzyki i wystrzały. Dzieci były brutalnie zabijane poprzez roztrzaskanie czaszek o pnie drzew. Ofiary były zmuszane do rozebrania się do bielizny przed śmiercią. Po egzekucji zwłoki były wrzucane do około 35 masowych grobów, które następnie zasypywano, a na powierzchni sadzono drzewa i zakładano darń, aby zamaskować miejsce zbrodni.

Miejsce to było ściśle strzeżone przez oddziały SS, policji niemieckiej i pomocnicze formacje Selbstschutzu – lokalnej niemieckiej mniejszości zaangażowanej w identyfikację i eliminację Polaków.

W 1944 roku Niemcy podjęli próbę zatarcia śladów zbrodni, sprowadzając więźniów z obozu koncentracyjnego Stutthof, którzy otwierali masowe groby i palili zwłoki. Po zakończeniu tej pracy więźniowie zostali także zamordowani.

Zbrodnia w Piaśnicy jest jedną z największych masowych egzekucji w Polsce w czasie II wojny światowej, określaną jako „pomorski Katyń” czy „kaszubska Golgota”. Liczba ofiar szacowana jest na około 12–14 tysięcy osób.